novoslov

Społeczność Rusi Tartar

Nikt więc nie miał własnego gruntu.

Powiat oszmiański: materjały do dziejów ziemi i ludzi. Cz. 1

Na kartach historji pierwszą wybitniejszą nieco wzmiankę o Oszmianie spotykamy pod datą 1385 r. Podówczas to krzyżacy, z mistrzem Konradem Zölnerem na czele, przedsiębiorąc wyprawę na zniszczenie dziedzicznych Jagiełły posiadłości t. j. księstwa krewskiego podeszli, pustosząc kraj cały, aż pod Oszmianę, a następnie, cofnąwszy się rychło, stanęli obozem pod Miednikami, gdzie ich podjazdy załogi oszmiańskiej niepokoiły. 

Czem była podówczas Oszmiana? 

Twierdzą oczywiście; — ale czy leżała dokoła tej twierdzy jaka samoistna własność ziemska i we władaniu była czyim? Przyznaje np. sam Bobrzyński (»Dzieje Polski« wyd. 1887 I. 270), że o wewnętrznej organizacyi Litwy w XIII wieku mało dotychczas pewnego wiemy. Książę w zamian za służbę wojenną i posłuszeństwo swoim rozkazom oddawał pewnej liczbie znakomitszych panów, bojarów, cały kraj w dziedziczne dzierżawy i panowie ci w dzierżawach swoich wyznaczali szczuplejsze dzierżawy dla rycerstwa, zobowiązując je do służby wojennej na swe zawołanie, do rozlicznych powinności i danin. Nikt więc na Litwie nie miał własnego gruntu. Dopiero Jagiełło w 1387 r. porównawszy bojarów litewskich z polskimi panami, dzierżawy na własność im nadał. Przypuścić przeto można, że i Oszmiana była w XIII i XIV wieku dzierżawą nadaną jakiemu bojarowi, podobnie jak np. Holszany i że potem na własność któremu z bojarów lub książąt litewskich oddaną została. Pewną jest natomiast rzeczą, że w 1432 roku była Oszmiana rezydencją książęcą z zamkiem i dworem. Po śmierci Witolda w 1430 r. nastąpionej, panowie litewscy składający senat czyli radę najwyższą, zebrali się na sejm do Wilna, aby pod przewodnictwem króla Jagiełły radzić o wyborze nowego wielkiego księcia. Król poprowadził na tron jednego z młodszych braci swoich Świdrygiełłę i czyniąc zadość królewskiej woli, Litwini tego Świdrygiełłę księciem obwołali. Świdrygiełło odpłacił się bratu czarną niewdzięcznością; chciał zerwać związek Polski z Litwą i połączyć się z Krzyżakami przeciw Jagielle. Wojował z nim Jagiełło, pobił go parokrotnie, aż wreszcie doprowadzony do ostateczności, zezwolił, aby panowie litewscy dumnego, popędliwego i wiarołomnego Świdrygiełłę zrzucili z tronu i ogłosili wielkim księciem litewskim Zygmunta, syna Kiejstuta, księcia starodubowskiego. Działo się to w 1432 r. Świdrygiełło z niewielkim pocztem Rusinów i Tatarów przebywał wówczas na zamku swoim w Oszmianie i niczego nie spodziewając się ucztował wesoło. Zygmunt na czele hufca złożonego z Litwinów i Polaków, mając przy boku swoim księcia Holszańskiego, najechał z nienacka na Oszmianę, zamek opanował i samego Świdrygiełłę zmusił do ucieczki do Płocka. W jesieni tegoż roku przyszło raz jeszcze pod Oszmianą do starcia między Zygmuntem a Świdrygiełłą. W walnej bitwie ten ostatni pokonany został i straciwszy dziesięć tysięcy zabitych a cztery tysiące jeńców, ustąpił z pola. Zygmunt, na podziękowanie Bogu za zwycięstwo, fundował w 1434 r. przy kościele parafialnym oszmiańskim, założonym prawdopodobnie przez Jagiełłę lub Witolda — kollegiatę, która w następstwie upadła

Buy for 10 tokens
Buy promo for minimal price.

Error

default userpic

Your reply will be screened

Your IP address will be recorded 

When you submit the form an invisible reCAPTCHA check will be performed.
You must follow the Privacy Policy and Google Terms of use.